أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

190

قانون ( فارسى )

از ربع‌هاى منطقه البروج « 28 » جابجا مىشود و انتقال به اين ربع‌ها را از « اعتدال بهارى » « 29 » شروع مىكند . فصل بهار مدت زمانى است كه ساكنان مناطق معتدل براى رفع سرما چندان نيازى به آتش نداشته باشند و براى رفع گرما به خنك‌كننده‌ها پناه نبرند و درختان در آن شروع به نشو و نما كنند . مدت فصل بهار زمانى است كه از اعتدال بهارى يا كمى قبل از آن و يا كمى بعد از آن شروع مىشود و تا خورشيد به نيمه برج ثور برسد ادامه دارد . پائيز در سرزمين زيستى ما زمانى برابر و مقابل بهار است . شايد بهار در سرزمين‌هاى ديگر زودرس‌تر و پائيز در آنها ديرنماتر باشد . تابستان عبارت از تمام دوره گرما و زمستان عبارت از زمان سرماست . پس در نظر اطباء هريك از فصول بهار و پائيز از هريك از فصول تابستان و زمستان كوتاهترند و زمان زمستان برابر تابستان و يا در مناطق گوناگون كمى بيشتر و يا كمتر از آن است . مىتوان از نظريه اطباء چنين استنباط كرد كه بهار موسمى است در ميان شكفتن گلها و سرآغاز پيدايش ميوه‌ها و پائيز زمانى است كه شروع آن رنگ باختن برگ درختان و پايانش پايان برگ‌ريزان است . هرچه از اين دو موسم خارج است تابستان و زمستان است . مزاج بهار : ما مىگوئيم : مزاج بهار مزاجى است معتدل و نه مزاجى تر و گرم ، به آن صورتى كه برخى پنداشته‌اند . داورى در اين زمينه به فلسفهء طبيعى محول مىشود . بايد باور داشت كه بهار معتدل است و تابستان گرم . سبب گرمى تابستان اين است كه خورشيد به سمت‌الراس‌ها نزديك است و نيروى اشعه آن فرومىريزد . به نظر مىآيد كه در اين فصل تابش آن از دو حالت خارج نيست . اين تابش يا بر زواياى بسيار حاده است و يا در همان خطوطى كه از آن مرور كرده است منعكس مىشود و آنگاه تابش آن متراكم مىگردد . « 30 »

--> ( 28 ) - منطقه البروج دايره‌اى فرضى است در آسمان به عرض 18 درجه كه مدار خورشيد در وسط آن قرار گرفته است و گذرگاه خورشيد ، ماه و سيارات اصلى مىباشد ( فرهنگ و بستر ، چاپ 1970 ) . ( 29 ) - اعتدال ربيعى يا اعتدال بهارى اول فروردين‌ماه است . در اعتدال بهارى و اعتدال پائيزى طول شب و روز در تمام مدارات زمين برابر است ، درحالىكه در دو موقع ديگر يعنى انقلاب تابستانى و انقلاب زمستانى ( اولين روز تابستان و اولين روز زمستان ) اختلاف طول شب و روز به حد اكثر خود مىرسد . ( 30 ) - نسخه انگليسى : « سبب گرمى تابستان آنست كه خورشيد بما نزديك‌تر مىشود و پرتوهايش قوىتر مىگردد . در طول اين فصل ، پرتوهاى خورشيد با زاويه حاده مىتابد ، -